Menu

ZEEFDRUK (ook wel seriegrafie, of, in het Engels, silkscreen) is een grafische techniek, die waarschijnlijk zijn oorsprong vindt in Japan, waar ‘de sjabloondruktechniek werd verfijnd door, in plaats van brede verbindingen van het sjabloonmateriaal te laten bestaan, haar of zijde als drager voor de sjablonen te gebruiken. Hierdoor konden veel fijnere ontwerpen worden gedrukt.’ (Wikipedia)

Het eerste patent op de zeefdruktechniek werd op 11 juli 1907 aan Samuel Simon uit Manchester (Verenigd Koninkrijk) verleend. Het principe van de zeefdruktechniek is vrij eenvoudig.

Een stuk fijn gaas van zijde, polyester of staal wordt over een raamwerk van hout of metaal gespannen. Het zeefdrukraam wordt vervolgens (meestal) voorzien van een lichtgevoelige laag die door middel van een positief film belicht wordt. De op het positief aanwezige donkere vlakken dekken de film eronder af, die daar bij belichting niet verhardt, waardoor bij het ontwikkelen doorlatende plekken op het zeefdrukraam ontstaan, waar de inkt doorheen gedrukt wordt. Men brengt de inkt op het raam aan en drukt deze met behulp van een rakel door de open plekken van het zeef.
Dit proces kan herhaald worden met verschillende kleuren en vormen, die naast elkaar of over elkaar worden gedrukt.

In de beeldende kunst werd de zeefdruk wel gezien als opvolger van de steendruk (lithografie), maar bij de steendruk moet het sjabloon altijd in negatief op de steen worden aangebracht en het is bovendien aan meer slijtage onderhevig dan het zeefdruksjabloon.
Het bekendste voorbeeld van een beeldend kunstenaar die de zeefdruktechniek veel heeft toegepast is ongetwijfeld Andy Warhol, die voor zijn portretten van bekende personen en voor zijn roemruchte soepblikken en brillodozen de zeefdruktechniek gebruikte op linnen, papier en ook op hout. De techniek heeft de mogelijkheid tot massaproductie in zich, wat voor pop-art kunstenaars als Warhol ook als concept een bijzonder interessant gegeven was.

In de tweede helft van de vorige eeuw werd de zeefdruktechniek door veel meer kunstenaars toegepast. Voor grafici die zich voelden aangetrokken tot het ‘massa’karakter, zijn inmiddels nieuwe digitale technieken beschikbaar (van computer naar plotter). Net zoals bij offset is bij digitale technieken echter altijd sprake van een vierkleuren raster, terwijl juist de voor zeefdruk zo typische kleurvlakken deze techniek voor veel grafici aantrekkelijk blijven maken. Omdat er weinig kracht voor nodig is om de inkt door het zeef op het papier te drukken, kan, zeker als gebruik wordt gemaakt van een grof zeef, de inkt in mooie volle lagen worden opgebracht.